Πώς να αποθηκεύετε σωστά τα τρόφιμα: ψυγείο, κατάψυξη, ντουλάπι

Για να αποθηκεύετε σωστά τα τρόφιμα, χρειάζεται να προσέχετε τρία πράγματα: τη σωστή θερμοκρασία, τη σωστή θέση και τον σωστό χρόνο. Το ψυγείο πρέπει να είναι στους 4 °C και η κατάψυξη στους -18 °C ή πιο χαμηλά. Τα ωμά τρόφιμα μπαίνουν χαμηλά και χωριστά από τα έτοιμα, και κανένα μαγειρεμένο φαγητό δεν μένει έξω πάνω από δύο ώρες. Παρακάτω θα βρείτε τι μπαίνει σε κάθε ράφι, τι θέλει ντουλάπι και όχι ψυγείο, πόσο αντέχουν τα βασικά τρόφιμα και ποια λάθη κάνουν το φαγητό να χαλάει πιο γρήγορα από όσο θα έπρεπε.

Συνοπτικά

• Το ψυγείο θέλει 4 °C και η κατάψυξη -18 °C ή χαμηλότερα. Στη ζώνη μεταξύ 5 °C και 60 °C τα μικρόβια πολλαπλασιάζονται γρήγορα.
• Τα έτοιμα για φαγητό τρόφιμα μπαίνουν στα πάνω ράφια. Το ωμό κρέας και το ψάρι μπαίνουν σε κλειστά δοχεία, πάντα κάτω από τα έτοιμα.
• Το μαγειρεμένο φαγητό μπαίνει στο ψυγείο μέσα σε δύο ώρες, σκεπασμένο και μοιρασμένο σε μικρά, ρηχά δοχεία.
• Ό,τι έχει αποψυχθεί δεν ξαναμπαίνει στην κατάψυξη. Ως γενικός κανόνας, κανένα τρόφιμο δεν μένει στην κατάψυξη πάνω από έξι μήνες.
• Ψωμί, καφές και σοκολάτα διατηρούνται καλύτερα σε ένα δροσερό, στεγνό ντουλάπι παρά στο ψυγείο.

Πίνακας περιεχομένων

• Οι θερμοκρασίες που κρατούν τα τρόφιμα ασφαλή
• Τι πάει πού μέσα στο ψυγείο
• Ψυγείο, κατάψυξη ή ντουλάπι;
• Κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά, φρούτα και λαχανικά
• Περισσεύματα φαγητού: ψύξη, κάλυψη, διάρκεια
• Κατάψυξη και απόψυξη χωρίς λάθη
• Πόσο αντέχουν τα βασικά τρόφιμα
• Τα λάθη που χαλάνε τα τρόφιμα πιο γρήγορα
• Η ματιά μας
• Όταν το ψυγείο δεν κρατά πια σωστή θερμοκρασία
• Συχνές ερωτήσεις
• Πηγές

Οι θερμοκρασίες που κρατούν τα τρόφιμα ασφαλή

Όλη η λογική της αποθήκευσης στηρίζεται σε έναν απλό κανόνα: τα μικρόβια αγαπούν τη ζέστη του δωματίου. Σύμφωνα με τον οδηγό ασφάλειας και υγιεινής τροφίμων του Ν. Καφετζόπουλου, οι μικροοργανισμοί πολλαπλασιάζονται πολύ γρήγορα σε θερμοκρασία δωματίου. Κάτω από τους 5 °C ή πάνω από τους 60 °C η ανάπτυξή τους επιβραδύνεται ή σταματά.

Γι’ αυτό ο ΕΦΕΤ, στο εγχειρίδιο «Τρώγοντας με ασφάλεια στο σπίτι», συστήνει:

• Συντήρηση ψυγείου: 4 °C.
• Κατάψυξη: -18 °C ή λιγότερο.
• Επικίνδυνη ζώνη 5 έως 60 °C: τα ευαλλοίωτα τρόφιμα δεν πρέπει να μένουν σε αυτή τη ζώνη πάνω από 2 ώρες συνολικά. Αν σκοπεύετε να τα πετάξετε μετά, το όριο είναι 4 ώρες.

Το ΚΕΠΚΑ δίνει ένα εύρος 1 έως 4 °C για το ψυγείο. Στην πράξη, οι 4 °C είναι το πάνω όριο που δεν θέλετε να ξεπερνάτε.

Ένα πρακτικό σημείο: η ένδειξη στον θερμοστάτη δεν δείχνει πάντα την πραγματική θερμοκρασία στο εσωτερικό. Ένα απλό θερμόμετρο ψυγείου στο μεσαίο ράφι σάς λέει την αλήθεια μέσα σε λίγες ώρες. Ελέγξτε το ξανά το καλοκαίρι, όταν η κουζίνα ζεσταίνεται και η πόρτα ανοίγει πιο συχνά.

Τι πάει πού μέσα στο ψυγείο

Το ψυγείο δεν έχει την ίδια θερμοκρασία παντού, και το σωστό ράφι κάνει διαφορά στην ασφάλεια. Ο βασικός κανόνας του ΕΦΕΤ είναι απλός: τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα μπαίνουν ψηλά και τα ωμά από κάτω, ώστε τίποτα να μη στάζει πάνω σε φαγητό που θα φάτε χωρίς μαγείρεμα.

Το ΕΦΕΤ τοποθετεί το ωμό κρέας στα μεσαία ράφια, μέσα σε κλειστούς περιέκτες. Το ΚΕΠΚΑ το θέλει στα κάτω ράφια, για να μη στάζει. Και οι δύο συμφωνούν στο ουσιαστικό: το ωμό κρέας πάει πάντα κάτω από τα έτοιμα φαγητά και πάντα κλεισμένο. Το ΚΕΠΚΑ τονίζει επίσης ότι ο κρύος αέρας πρέπει να κυκλοφορεί, άρα το παραγέμισμα της συντήρησης δουλεύει εναντίον σας.

Η τάξη στα ράφια κρατά αν το ψυγείο μένει καθαρό. Με τον καθαρισμό ψυγείου βήμα βήμα απομακρύνετε τα υπολείμματα που χαλάνε τα φρέσκα τρόφιμα. Μερικές καθημερινές συνήθειες για φρεσκάδα κρατούν το αποτέλεσμα ανάμεσα στους καθαρισμούς.

Ψυγείο, κατάψυξη ή ντουλάπι;

Δεν χρειάζονται όλα τα τρόφιμα ψύξη. Κάποια, μάλιστα, χαλάνε πιο γρήγορα μέσα στο ψυγείο.

Ο ΕΦΕΤ, στον οδηγό του για τα ευπαθή τρόφιμα, ζητά το γάλα, το γιαούρτι, τα τυριά, τα αυγά, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα νωπά κρέατα και ψάρια να μπαίνουν στο ψυγείο αμέσως μετά την παραλαβή. Τα κατεψυγμένα μένουν κάτω από -18 °C το αργότερο έως την ημερομηνία λήξης τους.

Πώς οργανώνετε το ντουλάπι

Το ντουλάπι τροφίμων έχει κι αυτό κανόνες. Ο ΕΦΕΤ ορίζει θερμοκρασία 18 έως 22 °C, καλό αερισμό και καθαριότητα. Τα ράφια δεν πρέπει να είναι παραφορτωμένα και τα τρόφιμα πρέπει να μένουν χωριστά από σκεύη και είδη καθαρισμού. Το ΚΕΠΚΑ προσθέτει τρία πρακτικά σημεία:

• Τα χύμα ή ανοιγμένα τρόφιμα μπαίνουν σε δοχεία που κλείνουν καλά.
• Τα απορρυπαντικά και τα καθαριστικά μένουν σε άλλο ντουλάπι.
• Κανένα τρόφιμο δεν μπαίνει κάτω από τον νεροχύτη ή σε ντουλάπι με υγρασία.

Από τον κανόνα των 18 έως 22 °C φαίνεται ότι το ντουλάπι πάνω από τον φούρνο ή δίπλα στο ψυγείο, εκεί που βγαίνει ζεστός αέρας, δεν είναι η καλύτερη θέση για αλεύρι και ξηρούς καρπούς.

Τρόφιμα που δεν θέλουν ψυγείο

Σύμφωνα με άρθρο της Ναυτεμπορικής με οδηγίες ειδικών, το ψυγείο κάνει το ψωμί να μπαγιατεύει πιο γρήγορα. Οι κόκκοι του καφέ απορροφούν οσμές, ενώ οι αλλαγές θερμοκρασίας δημιουργούν υγρασία. Και η σοκολάτα δεν τα πάει καλά με το κρύο. Στο ίδιο άρθρο αναφέρεται ότι οι πατάτες μπορούν πλέον να μπαίνουν στο ψυγείο για να μη βλασταίνουν, αρκεί να μένουν μακριά από τα κρεμμύδια, εξαιτίας του αιθυλενίου.

Κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά, φρούτα και λαχανικά

Ωμό κρέας και πουλερικά

Η EFSA ζητά να κρατάτε το ωμό κρέας, τα πουλερικά και τα θαλασσινά χωριστά από τα μαγειρεμένα ή έτοιμα τρόφιμα. Αυτό σημαίνει χωριστά δοχεία στο ψυγείο και χωριστά σκεύη στην προετοιμασία. Αν αγοράσατε κρέας σε δίσκο με μεμβράνη, βάλτε ολόκληρο τον δίσκο σε ένα κλειστό δοχείο ή σε ένα βαθύ πιάτο σκεπασμένο. Τα υγρά του κρέατος είναι η πιο συνηθισμένη αιτία διασταυρούμενης μόλυνσης στο ψυγείο.

Ψάρια και θαλασσινά

Το ΚΕΠΚΑ κατατάσσει τα ψάρια, μαζί με τα κρέατα, τον κιμά, τα τυροκομικά και τα γαλακτοκομικά, στα τρόφιμα που θέλουν το πιο ψυχρό σημείο του ψυγείου. Στην κατάψυξη, στους -18 °C, τα ψάρια αντέχουν από 4 έως 12 μήνες. Το ψάρι μπαίνει πάντα σε κλειστό δοχείο, για να μη μεταφέρει οσμές και υγρά. Τα θαλασσινά που τρώγονται ωμά θέλουν ακόμη περισσότερη προσοχή. Τι χρειάζεται να ξέρετε εκεί θα το βρείτε σε έναν οδηγό για την ασφάλεια στα ωμά θαλασσινά.

Γαλακτοκομικά και αυγά

Το γάλα, το γιαούρτι και τα τυριά μπαίνουν στο ψυγείο αμέσως μετά την αγορά και βγαίνουν μόνο όσο χρειάζεται. Η πόρτα δεν είναι το καλύτερο σημείο για το γάλα, γιατί εκεί η θερμοκρασία αλλάζει συνεχώς. Ένα ανοιγμένο τυρί κρατά καλύτερα σε κλειστό δοχείο ή καλά τυλιγμένο, ώστε να μην ξεραίνεται και να μην παίρνει οσμές.

Φρούτα και λαχανικά

Κάποια φρούτα, όπως οι μπανάνες, τα μήλα και τα αβοκάντο, βγάζουν αιθυλένιο. Πρόκειται για ένα φυσικό αέριο που επιταχύνει την ωρίμανση. Όπως εξηγεί άρθρο του alfavita για την αποθήκευση φρούτων, μια ώριμη μπανάνα μπορεί να βοηθήσει ένα άγουρο αβοκάντο να ωριμάσει, αλλά μπορεί και να χαλάσει πριν την ώρα τους φρούτα που κρατούσατε για αργότερα. Στην πράξη αυτό σημαίνει τρία πράγματα:

• Κρατήστε τα φρούτα χωριστά από τα λαχανικά, ιδανικά σε διαφορετικά συρτάρια.
• Αν θέλετε να ωριμάσει κάτι γρηγορότερα, βάλτε το δίπλα σε μια μπανάνα.
• Πλύνετε φρούτα και λαχανικά λίγο πριν τα φάτε, όχι πριν τα βάλετε στο ψυγείο. Η επιπλέον υγρασία τα μαλακώνει.

Περισσεύματα φαγητού: ψύξη, κάλυψη, διάρκεια

Το φαγητό που περίσσεψε είναι το σημείο όπου γίνονται τα περισσότερα λάθη. Σύμφωνα με τον ΕΦΕΤ, τα μαγειρεμένα τρόφιμα πρέπει να μπαίνουν στο ψυγείο μέσα σε δύο ώρες από το μαγείρεμα και να μένουν πάντα σκεπασμένα σε στεγανά σκεύη. Από το ψυγείο βγάζετε μόνο την ποσότητα που χρειάζεστε για κάθε γεύμα. Ο ΕΦΕΤ συστήνει επίσης να μη βάζετε καυτό φαγητό κατευθείαν στο ψυγείο.

Πώς συνδυάζονται αυτοί οι δύο κανόνες; Η λύση είναι να κρυώνει το φαγητό γρήγορα:

1. Μοιράστε τη μεγάλη κατσαρόλα σε μικρά, ρηχά δοχεία. Όσο πιο λεπτό είναι το στρώμα, τόσο πιο γρήγορα κρυώνει.
2. Αφήστε τα να βγάλουν τον πρώτο ατμό για λίγα λεπτά, χωρίς καπάκι.
3. Κλείστε τα και βάλτε τα στο ψυγείο πολύ πριν περάσει το δίωρο.
4. Γράψτε πάνω στο δοχείο την ημερομηνία. Ένα κομμάτι χαρτοταινία αρκεί.

Πόσο αντέχει το μαγειρεμένο φαγητό; Ένας γενικός κανόνας που αναφέρει το mednutrition.gr είναι περίπου 3 με 4 ημέρες στο ψυγείο, ανάλογα με το φαγητό. Αν δεν θα το φάτε μέσα σε αυτό το διάστημα, βάλτε το στην κατάψυξη από την πρώτη μέρα, όχι την τέταρτη. Όταν το ξαναζεσταίνετε, βεβαιωθείτε ότι ζεσταίνεται καλά και στο κέντρο. Η EFSA θέλει το ζεστό φαγητό να διατηρείται πάνω από 60 °C μέχρι το σερβίρισμα. Ένας φούρνος μικροκυμάτων ζεσταίνει μια μερίδα σε λίγα λεπτά, αρκεί να την ανακατέψετε στη μέση του χρόνου για να ζεσταθεί ομοιόμορφα.

Κατάψυξη και απόψυξη χωρίς λάθη

Η κατάψυξη σταματά σχεδόν εντελώς την ανάπτυξη των μικροβίων, αλλά δεν τα σκοτώνει. Γι’ αυτό η απόψυξη μετράει όσο και η ίδια η κατάψυξη. Οι οδηγίες της EFSA για τη σήμανση ημερομηνίας και τη συντήρηση λένε τα εξής:

• Αποψύχετε σε χαμηλή θερμοκρασία, δηλαδή στο ψυγείο και όχι στον πάγκο της κουζίνας.
• Κρατάτε το τρόφιμο στην αρχική του συσκευασία ή σε κατάλληλο δοχείο όσο ξεπαγώνει.
• Μαγειρεύετε το αποψυγμένο τρόφιμο πριν το φάτε.
• Δεν ξαναπαγώνετε ποτέ κάτι που έχει αποψυχθεί. Το ίδιο τονίζει και το ΚΕΠΚΑ.
• Ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες συντήρησης του παραγωγού πάνω στη συσκευασία.

Για τον χρόνο παραμονής, ο ΕΦΕΤ δίνει έναν γενικό κανόνα: κανένα τρόφιμο δεν μένει στην κατάψυξη πάνω από έξι μήνες, εφόσον η κατάψυξη είναι κατάλληλη για τόσο μεγάλο διάστημα. Ένα χρήσιμο κόλπο είναι να παγώνετε σε επίπεδες σακούλες και σε μερίδες ενός γεύματος. Έτσι ξεπαγώνουν πιο γρήγορα στο ψυγείο και δεν χρειάζεται να ξεπαγώσετε ένα κιλό κιμά για να χρησιμοποιήσετε τα μισά.

Πόσο αντέχουν τα βασικά τρόφιμα

Η ετικέτα έχει πάντα τον τελευταίο λόγο. Η ένδειξη «ανάλωση έως» αφορά την ασφάλεια και δεν την ξεπερνάτε. Η ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» αφορά την ποιότητα. Αυτή τη διάκριση εξηγεί και το ενημερωτικό της EFSA για τη σήμανση ημερομηνίας. Με λίγη προσοχή σε αυτή, πετάτε λιγότερα τρόφιμα χωρίς να ρισκάρετε την υγεία σας.

Αν στο σπίτι σας μένουν έγκυοι, βρέφη, ηλικιωμένοι ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό, κρατήστε τους πιο αυστηρούς χρόνους. Για ειδικές διατροφικές ανάγκες, ρωτήστε τον γιατρό ή τον διαιτολόγο σας τι πρέπει να αποφεύγετε.

Τα λάθη που χαλάνε τα τρόφιμα πιο γρήγορα

• Ωμό κρέας πάνω από έτοιμα τρόφιμα. Το ΚΕΠΚΑ είναι σαφές: τυριά, σαλάτες και έτοιμα φαγητά δεν μπαίνουν ποτέ κάτω από ωμά κρέατα, πουλερικά και ψάρια.
• Παραγεμισμένο ψυγείο. Ο κρύος αέρας δεν κυκλοφορεί και δημιουργούνται ζεστά σημεία. Αφήστε κενά ανάμεσα στα τρόφιμα.
• Φαγητό ξεχασμένο στον πάγκο. Μετά το γιορτινό τραπέζι, το δίωρο περνά πριν το καταλάβετε.
• Απόψυξη στον νεροχύτη ή στον πάγκο. Η εξωτερική επιφάνεια ζεσταίνεται ενώ το κέντρο είναι ακόμη παγωμένο.
• Ξαναπάγωμα. Ό,τι ξεπάγωσε το μαγειρεύετε ή το τρώτε, δεν το ξαναβάζετε στην κατάψυξη.
• Ανοιχτές συσκευασίες. Χωρίς καπάκι τα τρόφιμα χάνουν υγρασία και γεύση, ενώ παίρνουν οσμές από τα γύρω τους.
• Λάστιχα πόρτας και φίλτρα που δεν καθαρίζονται. Ένα λάστιχο που δεν κλείνει καλά αφήνει τον ζεστό αέρα να μπαίνει. Δείτε πώς να ελέγξετε τα λάστιχα και τα φίλτρα στον οδηγό μας για τη συντήρηση του ψυγείου σε 7 βήματα.

Η ματιά μας

Στην Euragora βλέπουμε κάθε μέρα ότι η σωστή αποθήκευση των τροφίμων ξεκινά από τις συνήθειες και τελειώνει στη συσκευή. Οι κανόνες για τη θερμοκρασία, τα ράφια και τα περισσεύματα είναι απλοί. Για να δουλέψουν όμως, το ψυγείο πρέπει να κρατά σταθερά τους 4 °C και η κατάψυξη τους -18 °C, μέρα με τη μέρα και καλοκαίρι με χειμώνα.

Γι’ αυτό προτείνουμε κάτι πρακτικό. Βάλτε ένα θερμόμετρο στο ψυγείο, καθαρίζετε τα λάστιχα της πόρτας και αφήνετε χώρο να κυκλοφορεί ο αέρας. Αν η θερμοκρασία δεν σταθεροποιείται ή η κατάψυξη γεμίζει πάγο, είναι η σωστή στιγμή να σκεφτείτε μια συσκευή που ταιριάζει στις ανάγκες του σπιτιού σας. Ένα ψυγείο με σωστή χωρητικότητα και καλή ενεργειακή απόδοση σημαίνει λιγότερα τρόφιμα στα σκουπίδια και χαμηλότερο λογαριασμό ρεύματος.

Το blog μας υπάρχει για να σας βοηθά να διαλέξετε και να συντηρείτε σωστά τις συσκευές σας. Το κατάστημά μας στη Θεσσαλονίκη και η αποστολή σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν για να κάνετε την αγορά με ανταγωνιστικές τιμές και ευέλικτους τρόπους πληρωμής.

Euragora

Όταν το ψυγείο δεν κρατά πια σωστή θερμοκρασία

Αν κάνετε όλα τα παραπάνω και τα τρόφιμα εξακολουθούν να χαλάνε γρήγορα, το πρόβλημα μπορεί να είναι η ίδια η συσκευή. Στην Euragora θα βρείτε μεγάλη γκάμα από ψυγεία σε ανταγωνιστικές τιμές, με συχνές προσφορές. Η αποστολή γίνεται σε όλη την Ελλάδα, και μπορείτε να πληρώσετε με αντικαταβολή, PayPal ή τραπεζική κατάθεση. Αν είστε στη Θεσσαλονίκη, μπορείτε να μας επισκεφθείτε στο κατάστημα της Λεωφόρου Κ. Καραμανλή 35.

Δεν ξέρετε ποιος τύπος σας ταιριάζει; Ο οδηγός επιλογής ψυγείου σας βοηθά να συγκρίνετε τους τύπους ψυγείων. Αν σας ενδιαφέρει περισσότερο η κατανάλωση, διαβάστε τι σημαίνει στην πράξη ένα οικολογικό ψυγείο με εξοικονόμηση ενέργειας.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να βάλω ζεστό φαγητό στο ψυγείο;

Ο ΕΦΕΤ συστήνει να μη μπαίνει καυτό φαγητό κατευθείαν στο ψυγείο, αλλά το φαγητό πρέπει να μπει εκεί μέσα σε δύο ώρες. Η λύση είναι να το μοιράσετε σε μικρά, ρηχά δοχεία ώστε να κρυώσει γρήγορα. Μόλις σταματήσει να βγάζει ατμό, το κλείνετε και το βάζετε στο ψυγείο.

Σε ποιο ράφι μπαίνει το ωμό κρέας;

Το ωμό κρέας μπαίνει πάντα κάτω από τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, σε κλειστό δοχείο. Το χαμηλότερο ή το μεσαίο ράφι είναι η σωστή θέση, αρκεί από κάτω να μην υπάρχουν τυριά, σαλάτες ή μαγειρεμένα φαγητά.

Μπορώ να ξαναπαγώσω κρέας που ξεπάγωσε;

Όχι. Τόσο η EFSA όσο και το ΚΕΠΚΑ λένε ότι ένα τρόφιμο που αποψύχθηκε δεν ξαναμπαίνει στην κατάψυξη. Μαγειρέψτε το και, αν περισσέψει, φυλάξτε το μαγειρεμένο φαγητό στο ψυγείο.

Πόσο καιρό μπορώ να κρατήσω κάτι στην κατάψυξη;

Ο γενικός κανόνας του ΕΦΕΤ είναι έως έξι μήνες, εφόσον η κατάψυξη κρατά σταθερά -18 °C. Για τα συσκευασμένα κατεψυγμένα προϊόντα, ισχύει η ημερομηνία λήξης που γράφει η συσκευασία.

Το ψωμί μπαίνει στο ψυγείο;

Καλύτερα όχι, γιατί στο ψυγείο μπαγιατεύει πιο γρήγορα. Φυλάξτε το σε ψωμιέρα ή σε δροσερό ντουλάπι για λίγες μέρες και καταψύξτε σε φέτες ό,τι δεν θα φάτε άμεσα.

Πηγές

• EFSA: Κατάλληλος χειρισμός των τροφίμων
• EFSA: Σήμανση ημερομηνίας και συντήρηση τροφίμων
• ΕΦΕΤ: Τρώγοντας με ασφάλεια στο σπίτι
• ΕΦΕΤ: Οδηγός για τα ευπαθή τρόφιμα
• ΚΕΠΚΑ: Ψύξη και αποθήκευση τροφίμων
• Ν. Καφετζόπουλος: Ασφάλεια και υγιεινή τροφίμων
• Ναυτεμπορική: Ψυγείο ή ντουλάπι, οι οδηγίες των ειδικών
• alfavita: Αποθήκευση φρούτων και αιθυλένιο
• mednutrition.gr: Μαγειρεμένα φαγητά, συντήρηση και κατανάλωση

Προτεινόμενα

• Πώς να διατηρήσετε φρεσκάδα ψυγείου με απλές, καθημερινές συνήθειες
• Πώς να συντηρήσετε ψυγείο: 7 βήματα για άριστες συνθήκες